ناوەڕۆک (ڕێکخراو و فراوانکراو):
قەیرانی مووچە لە هەرێمی کوردستان دەچێتە قۆناغێکی نوێی مەترسیدارەوە بەهۆی دروستبوونی کێشە لەسەر بڕی ئەو داهاتە نانەوتییەی کە دەبێت هەرێم ڕادەستی بەغدای بکات. ئەم کێشەیە تەنها پرسێکی ژمێریاری نییە، بەڵکو کاریگەری ڕاستەوخۆی لەسەر بژێوی زیاتر لە ملیۆنێک مووچەخۆر دەبێت.
وردەکاری و ڕەهەندەکانی کێشەکە:
١. جیاوازی لە داتا و ژمارەکان: وەزارەتی دارایی هەرێم تەنها ٦٠ ملیار دیناری وەک داهاتی نانەوتی ئامادە کردووە بۆ ناردن، لە کاتێکدا حکومەتی فیدراڵ جەخت لەسەر ١٢٠ ملیار دینار دەکاتەوە. ئەم جیاوازییە (٦٠ ملیار دینار) دەبێتە هۆی دروستبوونی کورتهێنانێکی گەورە لەو پارەیەی بۆ مووچە تەرخان دەکرێت.
٢. سزای دارایی بەغدا: بەغدا هەڕەشەی ئەوە دەکات ئەگەر هەرێم ١٢٠ ملیارەکە نەدات، ئەوا خۆی ئەو بڕە لە تەمویلی مووچە دەبڕێت. ئەمەش بەو مانایەیە کە وەزارەتی دارایی هەرێم بڕە پارەیەکی کەمتری بەدەست دەگات و ناتوانێت لیستی تەواوی مووچەی مانگانە بێ کورتهێنان دابەش بکات.
٣. قەبارەی کاریگەرییەکە: بەهۆی ئەم کێشەیەوە، مەترسی دواکەوتنی مووچەی چەندین وەزارەت و توێژی جیاواز هەیە. ئەمەش دەبێتە هۆی سستبوونی بازاڕ و زیادبوونی ناڕەزایەتییە گشتییەکان لە ناوخۆی هەرێم.
٤. لایەنە تێوەگلاوەکان: وەزارەتی دارایی فیدراڵ (بەغدا) کە وەک لایەنی فشار مامەڵە دەکات، و وەزارەتی دارایی هەرێم کە لە نێوان کەمبوونەوەی داهاتی ناوخۆ و فشارەکانی بەغدادا گیری خواردووە.
پاشخان:
بەپێی یاسای بودجەی فیدراڵی و ڕێککەوتنەکانی نێوان هەولێر و بەغدا، دەبێت هەرێمی کوردستان ٥٠٪ی داهاتە نانەوتییەکانی (باج، ڕەسمی گومرگی و هتد) ڕادەستی خەزێنەی دەوڵەت بکات. لە چەند مانگی ڕابردوودا، پرسی "تەوتین" و "لیستی مووچە" و "وردبینی داهاتەکان" هەمیشە خاڵی مشتومڕ بوون، بەڵام ئێستا کێشەکە گەیشتووەتە سەر وردەکاری بڕی ئەو پارەیەی کە دەبێت وەک داهاتی ناوخۆ بگەڕێتەوە بۆ بەغدا.
سەرچاوەکان: [#Ministry_of_Finance #Internal_Source #Economic_Report]