ناوەڕۆک: غالب محەممەد، ئەندامی پێشووی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق، لە لێدوانێکی نوێدا دوو دۆسیەی هەستیاری دارایی و نەوتی لە پەیوەندییەکانی نێوان حکومەتی فیدراڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان خستەڕوو؛ یەکەمیان، ڕاگەیاندنی ئەوەی کە حکومەتی هەرێم لەسەر بودجەی گشتی مانگانە مووچە دەداتە ٢٠ هەزار کەس لە کوردانی ڕۆژئاوای کوردستان (سووریا)، دووەمیشیان، ئاڕاستەکردنی داواکارییەکی فەرمی بۆ حکومەتی بەغدا بە مەبەستی ئەنجامدانی لێکۆڵینەوەیەکی بەپەلە و ورد لەسەر ئاستی بەرهەمهێنانی نەوتی ڕۆژانە و داهاتە نەوتییە بەدەستهاتووەکانی کێڵگەی «خورمەڵە».
لە ڕوانگەی ئاماری و قەبارەی کاریگەرییەوە، خستنەڕووی دۆسیەی دابەشکردنی مووچە بۆ ٢٠ هەزار کەسی دەرەوەی تۆماری یاسایی و فەرمیی عێراق، ڕاستەوخۆ دەست دەخاتە سەر ململانێی تەوتین و پاککردنەوەی بایۆمەتریی لیستی مووچەخۆران لەنێوان دیوانی چاودێریی دارایی فیدراڵ و دیوانی چاودێریی دارایی هەرێمدا، کە دەکرێت وەک خاڵێکی ناکۆکیی نوێ بۆ دروستکردنی ئاستەنگ لەبەردەم ناردنی مووچەی هێزە ئەمنییەکان و فەرمانبەران بەکاربهێنرێت. لە کەرتی نەوتیشدا، کێڵگەی خورمەڵە (کە لە ڕووی جیۆلۆجییەوە بەشێکە لە قوبەی باکووری حەوزی نەوتی کەرکووک و لە سنووری پارێزگای هەولێر هەڵکەوتووە)، خاوەنی ئاستی بەرهەمهێنانی ڕۆژانەی نزیکەی 80 بۆ 100 هەزار بەرمیل نەوتی خاوە. بەپێی ڕوانگەی ناوبراو، ناڕوونی لە بڕی ئەو نەوتەی بۆ پاڵاوگە ناوخۆییەکان (وەک پاڵاوگەی کەڵەک) دەنێردرێت و شێوازی ساغکردنەوەی بەرهەمە نەوتییەکان و داهاتەکەی لە دەرەوەی کۆمپانیای نیشتمانیی فرۆشتنی نەوتی عێراق (سۆمۆ)، گومان لەسەر شەفافیەتی داهاتە ناوخۆییەکانی هەرێم دروست دەکات. لە ڕوانگەی سیستمییەوە، ئەم داواکارییە فشارە سیاسی و یاساییەکانی سەر هەرێم چڕتر دەکاتەوە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی بەغدا بۆ سەپاندنی چاودێریی دارایی بەسەر سەرجەم کێڵگە نەوتییەکان و تەواوی داهاتە نانەوتییەکان.
پاشخان: کێڵگەی نەوتی خورمەڵە لە ساڵی 2008ەوە لەلایەن کەرتی تایبەت (کۆمپانیای کار گرووپ) و لەژێر سەرپەرشتیی وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی هەرێمی کوردستان بەڕێوەدەبرێت، و بەهۆی هەڵکەوتەی جوگرافیی کێڵگەکە لەسەر سنووری ئیداریی پارێزگاکانی هەولێر و کەرکووک، بەردەوام لە ناوەندی ململانێی نەوتی نێوان بەغدا و هەولێردا بووە. لە دوای ڕاگرتنی هەناردەی نەوتی هەرێم لە ڕێگەی بەندەری جەیهانی تورکیا لە ئاداری 2023، کۆنتڕۆڵ و بەکارهێنانی نەوتی ناوخۆیی خورمەڵە بووەتە بابەتێکی سەرەکیی لێپرسینەوەی لایەنە ئۆپۆزسیۆنەکان و پەرلەمانتارانی عێراق. هاوکات بوونی هێزە ئەمنی و سەربازییە نیزامی و نانیزامییەکان، بەتایبەت ئەو هێزانەی لە پێکهاتەی کوردی پارچەکانی دیکە پێکهێنراون (وەک هێزەکانی ڕۆژپێشمەرگە)، چەندین ساڵە لەلایەن کوتلە سیاسییەکانی بەغداوە وەک دۆسیەیەکی پڕکێشە لە میلاکی وەزارەتی پێشمەرگە و دارایی عێراقدا سەیر دەکرێت.
سەرچاوەکان: [#غالب_محەممەد #لێدوانی_فەرمی] [#پەرلەمانی_عێراق #پەرلەمانتاری_پێشوو]
