ناوەڕۆک: وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە بەیاننامەیەکی فەرمیدا، سەرلەبەری ئەو لێدوان و تۆمەتانەی ڕەتکردەوە کە لەلایەن ئاڵا تاڵەبانی، پەرلەمانتاری پێشووی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراقەوە لە چاوپێکەوتنێکی کەناڵی (الأولى) دەربارەی دۆسیەی نەوت، قەبارەی بەرهەمهێنان، کۆمپانیا بیانییەکان و داهاتە نەوتییەکان خرابوونەڕوو. وەزارەتەکە لە وەڵامێکی وردی پێنج‌تەوەرەییدا ڕوونکردنەوەی فەرمیی خستەڕوو؛ سەبارەت بە قەبارەی بەرهەمهێنان، بانگەشەی دەرهێنانی 650 هەزار بەرمیلی ڕۆژانەی بە ناڕاست لەقەڵەمدا و بە پشتبەستن بە هەڵسەنگاندنی کۆمپانیای ڕاوێژکاریی نێودەوڵەتیی (Wood Mackenzie) کە لەلایەن وەزارەتی نەوتی فیدراڵەوە بە فەرمی ڕاسپێردراوە، ئاشکرای کرد کە ئاستی بەرهەمهێنانی ئێستای نەوت لە سەرجەم کێڵگەکانی هەرێم تەنها نزیکەی 255 هەزار بەرمیلی ڕۆژانەیە، و پێشبینی دەکرێت لە باشترین حاڵەتدا تا ساڵی 2027 تەنیا بگاتە 308 هەزار بەرمیل، بە مەرجی دابینکردنی ماف و شایستە داراییەکانی کۆمپانیا نەوتییەکان و بوونی سەقامگیریی ئەمنی.
سەبارەت بە دۆسیەی قاچاخچێتی و نەبوونی چاودێری، وەزارەتەکە ڕوونیکردەوە کە 42 نوێنەری وەزارەتی نەوتی فیدراڵی بە بەردەوامی لە هەرێمن و چاودێریی پڕۆسەی هەناردەکردن بۆ تورکیا دەکەن لە ڕێگەی کۆمپانیای نەوتی باکوور و کۆمپانیای نیشتمانیی بەبازاڕکردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ)، هاوکات هەموو داهاتە بەدەستهاتووەکانی فرۆشتنی نەوت ڕاستەوخۆ دەچنە ناو خەزێنەی گشتیی وەزارەتی دارایی فیدراڵ لە بەغدا، بۆیە هیچ بنەمایەکی لۆجیکی بۆ دەستبەسەرداگرتنی داهات لەلایەن هەرێمەوە بوونی نییە. لە تەوەرێکی دیکەدا، وەزارەتی سامانە سروشتییەکان تۆمەتی بەستنەوەی کۆمپانیا نێودەوڵەتییەکان بە بنەماڵە دەسەڵاتدارەکانی ڕەتکردەوە و جەختی کردەوە کە ئەم کۆمپانیایانە دامەزراوەی جیهانیی شەفافن و لە بۆرسە نێودەوڵەتییەکاندا تۆمارکراون و دادگای فیدراڵیش ڕەوایی بە گرێبەستەکانیان داوە، و ئەم جۆرە لێدوانانە زیانی کوشندە بە متمانەی وەبەرهێنانی بیانی لە تەواوی عێراقدا دەگەیەنن. لە کۆتاییشدا ئاماژەی بەوە کرد کە هەرێمی کوردستان دەرگای سەرجەم کێڵگە نەوتییەکانی بەڕووی پشکنەرانی وەزارەتی نەوتی بەغدا و شارەزایانی سەربەخۆدا واڵا کردووە. لە ڕوانگەی شیکاریی سیستمییەوە، ئەم ڕوونکردنەوە چڕە ئامانجی پاراستنی ژینگەی دانوستانەکانی نێوان هەولێر و بەغدایە بۆ هەناردەکردنەوەی نەوت و پەسەندکردنی خەرجیی دەرهێنانی نەوت لە یاسای بودجەدا، هاوکات بێبەهاکردنی ئەو گوتارە سیاسی و میدیاییانەیە لە ناوخۆی عێراق کە کەرتی نەوتی هەرێم وەک ناوەندێکی ناڕوون وەسف دەکەن تا ڕەوایەتی بە دواخستنی شایستە داراییەکانی هەرێم بدەن.
پاشخان: لە دوای بڕیاری دادگای ناوبژیوانی نێودەوڵەتی لە پاریس لە ئاداری 2023 کە بووە هۆی ڕاگرتنی هەناردەی نەوتی هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی بۆریی کەرکووک - جەیهانەوە، کەرتی نەوتی هەرێم تووشی قەیرانێکی گەورەی دارایی و لۆجستی بوویەوە. بۆ چارەسەرکردنی بنبەستی نێوان بەغدا و هەولێر لەسەر تێچووی دەرهێنان و گواستنەوەی نەوت (کە بەغدا بە 6 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک دیاریکردبوو لە کاتێکدا تێچووی کۆمپانیاکانی هەرێم زیاتر لە 20 بۆ 30 دۆلارە)، حکومەتی فیدراڵ کۆمپانیای نێودەوڵەتیی «وود ماکێنزی»ی ڕاسپارد بۆ هەڵسەنگاندنی گرێبەستەکان و ئاستی کێڵگەکان. لە ماوەی ئەم چەقبەستووییەدا، بەردەوام تۆمەتی هەناردەی نایاسایی و بەقاچاخبردنی نەوت لە ڕێگەی تەنکەرەوە لەلایەن بەشێک لە پەرلەمانتاران و کارەکتەرە سیاسییە عێراقی و کوردییەکانەوە دەخرایە ڕوو، ئەمەش وایکردووە وەزارەتی سامانە سروشتییەکان ناوبەناو بە داتای فەرمی بەرگری لە گرێبەستە نێودەوڵەتییەکان و پێگەی دارایی هەرێم بکات.
سەرچاوەکان: #وەزارەتی_سامانە_سروشتییەکان #ڕاگەیەندراوی_فەرمی#کەناڵی_الأولى #میدیا
