ناوەڕۆک (ڕێکخراو و فراوانکراو):
لە چوارچێوەی هەوڵەکان بۆ یەکلاکردنەوەی دۆسیە داراییە هەڵپەسێردراوەکانی نێوان حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی فیدراڵی، سیستمی "ئەسیکۆدا" (ASYCUDA) وەک کەرەستەیەکی ستراتیژی بۆ ڕێکخستنەوەی داهات و مسۆگەرکردنی مووچە دەردەکەوێت. ئێستا تەنها یەک خاڵی ناکۆک لە نێوان هەردوو لادا ماوە، ئەویش پابەندبوونی هەرێمە بە ناردنی ١٢٠ ملیار دیناری مانگانە وەک پشکی داهاتی نانەوتی بۆ بەغدا. لە کاتێکدا داهاتی نانەوتی هەرێم بەهۆی گۆڕینی ڕێڕەوی بازرگانان کەمی کردووە، حکومەتی هەرێم جێبەجێکردنی سیستمی ئەسیکۆدا لە دەروازە سنوورییەکان وەک تاکە دەرچە دەبینێت.
ئەم سیستمە ئەلیکترۆنییە جیهانییە بۆ بەڕێوەبردنی گومرگ، یارمەتیدەر دەبێت لە بەرزکردنەوەی شەفافیەت و زیادکردنی داهاتی گومرگی کە بڕبڕەی پشتی داهاتی نانەوتییە. بازرگانانی هەرێم لە ڕابردوودا بەهۆی دوو گرفتی سەرەکییەوە (نەبوونی دۆلاری بانکی ناوەندی و ڕێگری لە گواستنەوەی کاڵا بۆ ناوەڕاست و باشوور بەبێ ئەسیکۆدا) دەروازەکانی هەرێمیان جێدەهێشت؛ بەڵام ڕێککەوتن لەسەر جێبەجێکردنی ئەم سیستمە دەبێتە هۆی گەڕانەوەی بازرگانان، بەرزبوونەوەی داهات، و دابینکردنی ئەو ١٢٠ ملیار دینارەی کە بەغدا داوای دەکات. بەمەش کۆسپە یاسایی و داراییەکانی بەردەم ناردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم لادەبرێن و پرۆسەکە لەگەڵ بەغدا هاوتەریب دەکرێت.
پاشخان:
سیستمی ئەسیکۆدا سیستمێکی نێودەوڵەتییە کە لە لایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە (UNCTAD) پەرەی پێدراوە بۆ ئۆتۆماتیککردنی پرۆسە گومرگییەکان. کێشەی مووچەی هەرێمی کوردستان لە دوای ڕاوەستانی هەناردەی نەوت لە ئازاری ٢٠٢٣ەوە چووەتە قۆناغێکی نوێ، کە تێیدا بەغدا مەرجی ناردنی مووچەی بەستووەتەوە بە ڕادەستکردنی تەواوی داهاتە نانەوتییەکان و وردبینی لە لیستەکان. جێبەجێکردنی ئەم سیستمە بەشێکە لە مەرجەکانی "تەوتین" و یاسای بودجەی فیدراڵی.
سەرچاوەکان: [#شاندی_هەرێم #وەزارەتی_دارایی #بەغدا #ئەسیکۆدا]