ناوەڕۆک (ڕێکخراو و فراوانکراو):
بەپێی نوێترین ڕاپۆرتی فەرمی وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکومەتی هەرێمی کوردستان کە لە پەرتووکی کار و چالاکییەکانی ساڵانی (٢٠١٩ بۆ ٢٠٢٥)دا بڵاوکراوەتەوە، داتاکان ئاماژە بە جیاوازییەکی گەورە و سیستماتیک دەکەن لە ناردنی شایستە داراییەکانی هەرێم لەلایەن حکومەتی فیدراڵەوە. ڕاستی ڕووداوەکە لەم خاڵانەی خوارەوەدا کورت دەبێتەوە:
١. قەبارەی کورتهێنان و بڕینەکان: لە ماوەی حەوت ساڵی ڕابردوودا، پشکی هەرێمی کوردستان لە بودجەی گشتی (دوای دەرکردنی خەرجییە سەروەرییەکان و حاکیمە) بڕی ٧٩ ترلیۆن دینار بووە، بەڵام بەغدا تەنها ٣٣ ترلیۆن دیناری ناردووە. ئەمەش بەو مانایەیە کە ٤٨ ترلیۆن دینار (واتە ٥٨٪ی پشکی یاسایی هەرێم) خەرج نەکراوە.
٢. کایەی کاریگەرییەکان: ئەم کەمکردنەوەیە تەنها ڕێژەیەکی ژمارەیی نییە، بەڵکو کاریگەری ڕاستەوخۆی هەبووە لەسەر پەکخستنی کەرتی وەبەرهێنان و خەرجییەکانی بەکارخستن. حکومەتی ناوەندی تەنها ئەو بڕە پارەیەی ناردووە کە تایبەت بووە بە مووچە (ئەویش بە ناتەواوی)، لە کاتێکدا هیچ بڕە پارەیەکی بۆ پڕۆژە خزمەتگوزارییەکان، ئاوەدانکردنەوە و ژێرخان نەناردووە.
٣. لایەنە تێوەگلاوەکان: ئەم کێشەیە لە نێوان وەزارەتی دارایی هەرێم و وەزارەتی دارایی فیدراڵدایە، کە ڕەهەندی یاسایی و سیاسی هەیە و پەیوەستە بە لێکدانەوە جیاوازەکانی یاسای بودجە و بڕیارەکانی دادگای فیدراڵی.
٤. دەرەنجامەکان: ئەم دۆخە بووەتە هۆی دروستبوونی قەیرانی دارایی درێژخایەن، کەڵەکەبوونی قەرزە ناوخۆییەکان، و پاشەکوتکردنی مووچەی فەرمانبەران، کە دواجار فشاری کۆمەڵایەتی و ئابووری گەورەی لەسەر هاووڵاتیانی هەرێم دروست کردووە.
پاشخان:
کێشەی بودجەی هەرێم و بەغدا ڕەگ و ڕیشەیەکی مێژوویی هەیە کە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ٢٠١٤ کاتێک بۆ یەکەمجار بودجەی هەرێم بڕدرا. لە ساڵانی دواتردا، سەرەڕای چەندین ڕێککەوتنی سیاسی و یاسایی لەناو یاساکانی بودجەی ساڵانەدا، بەڵام کێشەی هەناردەکردنی نەوت، داهاتی نانەوتی و وردبینی دیوانی چاودێری دارایی هەمیشە وەک بەربەست لەبەردەم ناردنی تەواوی پشکی هەرێم ماونەتەوە. ئەم ڕاپۆرتەی وەزارەتی دارایی لە کاتێکدایە کە هەوڵەکان بۆ "تەوتین"ی مووچە و جێگیرکردنی شایستە داراییەکان لە بودجەی ٢٠٢٥ بەردەوامە.
سەرچاوەکان:
#وەزارەتی_دارایی_و_ئابووری #ڕاپۆرتی_حەوت_ساڵە #فەرمی
