ناوەڕۆک: لە ڕێککەوتی ٢٣ی تەمموزی ٢٠٢٦، ئیدارەی سەربەخۆی ڕاپەڕین بە واژۆی "هیوا قەرەنی" سەرپەرشتیاری ئیدارەکە، بڕیارێکی کارگێڕی دەرکردووە کە تێیدا گەشتی دەرەوەی وڵات بۆ فەرمانبەران و لێپرسراوانی سنوورەکە بە ڕەزامەندی پێشوەختەی دەزگای ئاسایش دەبەستێتەوە. بەپێی دەقی نووسراوەکە کە ئاراستەی بەڕێوەبەرایەتییە گشتییەکان، لەوانەش پەروەردەی ڕاپەڕین کراوە، پێویستە هەر لێپرسراو، بەڕێوەبەر و فەرمانبەرێک پێش گەشتکردن سەردانی ئاسایشی ڕاپەڕین بکات بۆ وەرگرتنی "ڕا و سەرنجی ئەمنی" و وەرگرتنی مۆڵەت. ئەم بڕیارە تەنانەت ئەو خوێندکار و فەرمانبەرانەش دەگرێتەوە کە بۆ مەبەستی خوێندن دەچنە دەرەوە.
لە لایەنی کارگێڕییەوە، هەرچەندە دەقی نووسراوەکە گشتگیرە، بەڵام سەرپەرشتیاری ئیدارەکە لە ڕوونکردنەوەیەکی دواتردا ئاماژەی بەوە کردووە کە بڕیارەکە تەنها "کەسی یەکەمی فەرمانگەکان" دەگرێتەوە، ئەمەش نیشانەی بوونی جیاوازییە لە نێوان دەقی نووسراوە فەرمییەکە و جێبەجێکردنە مەیدانییەکەیدا. ئامانجە ڕاگەیەندراوەکانی ئەم بڕیارە بریتین لە: پاراستنی ئاسایشی نیشتمانی، ڕێگریکردن لە جووڵەی سیخوڕی وڵاتان، و دڵنیابوونەوە لە نەبوونی قەدەغەی گەشت لەسەر بەرپرسان. لە بەرامبەردا، پسپۆڕانی یاسایی ئەم هەنگاوە بە پێشێلکارییەکی ڕوونی ماددەکانی ١٧ و ٤٤ی دەستووری عێراق دادەنێن، کە مافی هاتووچۆ و ژیانی تایبەتی بۆ هاووڵاتیان زامن کردووە و جەخت دەکەنەوە کە قەدەغەی گەشت تەنها لە دەسەڵاتی دادگادایە، نەک دامەزراوەی کارگێڕی یان ئەمنی. ئەم بڕیارە دەکرێت ببێتە هۆی دروستبوونی فشار لەسەر کەرتی گشتی و پەکخستنی ئازادییە مەدەنییەکانی فەرمانبەران لە ژێر پەردەی پاراستنی ئەمنیدا.
پاشخان: هەرێمی کوردستان لە ڕووی مێژووییەوە بەهۆی بارودۆخی جیۆپۆلیتیکی و ململانێ ناوخۆیی و هەرێمییەکان، هەمیشە جۆرێک لە تێکەڵبوونی لە نێوان دەسەڵاتی کارگێڕی و ئەمنیدا هەبووە. ئیدارەی ڕاپەڕین (ڕانیە و پشدەر) ناوچەیەکی ستراتیژییە و هاوسنوورە لەگەڵ ئێران، ئەمەش وایکردووە پرسە ئەمنییەکان لە ئەولەویەتی بڕیارە کارگێڕییەکاندا بن. لە دوای ساڵی ٢٠٠٥ و پەسەندکردنی دەستووری عێراق، هەمیشە کێشمەکێش لە نێوان یاسا و ڕێنماییە ناوخۆییەکانی هەرێم و دەستووری فیدراڵ هەبووە، بە تایبەت لە پرسی ئازادییە کەسییەکان و دەسەڵاتی دەزگا ئەمنییەکان بەسەر دامەزراوە مەدەنییەکاندا. ئەم جۆرە بڕیارانە ڕەنگدانەوەی هەوڵەکانی دەسەڵاتی جێبەجێکردنە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی زیاتری جووڵەی کادیرە حکومییەکان لە دەرەوەی وڵات.
سەرچاوەکان: [#Ava_Media #Official_Document #Hiwa_Qarani #Legal_Analysis #Iraqi_Constitution]
