ناوەڕۆک: فالح ساری، وەزیری دارایی عێراق، لە کۆبوونەوەیەکی باڵادا لەگەڵ بەڕێوەبەری گشتیی گومرگەکان و تیمی شارەزایانی ڕێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ بازرگانی و گەشەپێدان (UNCTAD)، ڕێکارە کۆتاییەکانی بۆ یەکخستنی سیستەمی گومرگی لە سەرتاسەری عێراق تاوتوێ کرد. بڕیاری سەرەکی جەختکردنەوەیە لەسەر جێبەجێکردنی سیستەمی ئەلیکترۆنیی جیهانیی (ASYCUDA) لە دەروازە سنوورییەکانی هەرێمی کوردستان، کە ئامانج لێی کۆتاییهێنانە بە جیاوازیی ڕێکار و نرخە گومرگییەکان لە نێوان ناوەند و هەرێم. هاوکات، وەزارەتی دارایی بڕیارێکی ستراتیژیی دەرکردووە کە لە ڕێکەوتی ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ەوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە؛ ئەویش وەرگرتنی ڕسووماتی گومرگییە بە شێوەی "پێشوەختە" لە کاتی ئەنجامدانی "حەواڵەی دارایی" (Wire Transfer) لە بانکەکاندا. ئەمە گۆڕانکارییەکی بنەڕەتییە لە فەلسەفەی کۆکردنەوەی داهات، چونکە پێشتر باج لەسەر سنوور و دوای گەیشتنی کاڵا وەردەگیرا، بەڵام ئێستا لە ساتی کڕینی دۆلار و ناردنی پارە بۆ دەرەوە، باجەکە لە بازرگان وەردەگیرێت. ئەم سیستمە نوێیە ڕێگری دەکات لە: (١) خۆدزینەوە لە باج، (٢) یاریپێکردن بە مانیفێستی کاڵاکان لەسەر سنوور، (٣) سپیکردنەوەی پارە لەژێر پەردەی بازرگانیدا. لایەنە تێوەگلاوەکان بریتین لە وەزارەتی دارایی فیدراڵ، حکومەتی هەرێمی کوردستان، بانکە بازرگانییەکان، و ڕێکخراوی ئۆنکتاد کە پشتیوانی تەکنیکی دابین دەکات بۆ بەستنەوەی داتاکانی هەرێم بە ناوەندی گومرگیی بەغداوە.
پاشخان: پرسی دەروازە سنوورییەکان و داهاتی گومرگی لە نێوان هەولێر و بەغدا یەکێک بووە لە ئاڵۆزترین دۆسیە داراییەکان لە دوای ساڵی ٢٠٠٣. بەغدا هەمیشە تێبینی لەسەر سەربەخۆیی گومرگی هەرێم هەبووە و وەک کەلێنێک بۆ کەمبوونەوەی داهاتی فیدراڵی چاوی لێکردووە. سیستەمی "ئەسیکۆدا" سیستمێکی مۆدێرنی جیهانییە کە یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٢٣ لە عێراق دەستیپێکرد و ئێستا حکومەتی فیدراڵ دەیەوێت بە سەپاندنی بەسەر هەرێمی کوردستاندا، تەواوی جوڵەی بازرگانیی وڵات بخاتە ژێر یەک چاودێریی ئەلیکترۆنییەوە بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنانی بودجە لە ڕێگەی داهاتە نانەوتییەکانەوە.
سەرچاوەکان: [#وەزارەتی_دارایی_عێراق #ئۆنکتاد_UNCTAD #ڕاگەیەندراوی_فەرمی]
