ناوەڕۆک: لە ڕێکەوتی ١٠ی ئابی ٢٠٢٦، قەیرانی نیشتەجێبوون و خاوەندارێتی زەوی لە شاری کەرکوک چووە قۆناغێکی مەترسیدارەوە، دوای ئەوەی هێزە ئەمنییەکان بە فەرمی دانیشتووانی کوردی گەڕەکی "عەرەفەی موسەیجە"یان ئاگادار کردەوە کە دەبێت لە ماوەیەکی دیاریکراودا خانووەکانیان چۆڵ بکەن. ئەم بڕیارە کە لە ڕێگەی نوێنەری دانیشتووان، فەرهاد بایز، پشتڕاستکراوەتەوە، هەڕەشەی بەکارهێنانی هێزی سەربازی لەپشتە بۆ دەرکردنی هاووڵاتیان. لە ڕووی سیستماتیكەوە، ئەم کێشەیە ململانێیەکی یاسایی و کارگێڕییە لە نێوان وەزارەتی نەوتی عێراق (کە لەلایەن کۆمپانیای نەوتی باکوورەوە نوێنەرایەتی دەکرێت) و هاووڵاتیانی مەدەنی. کۆمپانیای نەوتی باکوور پێداگری دەکات کە ئەم زەوییانە موڵکی دەوڵەتن و وەک "زێدەڕۆیی" (Encroachment) لەسەر ناوچە نەوتییەکان پۆلێن دەکرێن، لە کاتێکدا دانیشتووانەکە کە دوای ساڵی ٢٠٠٣ لەوێ نیشتەجێ بوون، دەڵێن خانووەکانیان بە پارەی خۆیان و لە ڕێگەی کڕین و فرۆشتنی ناوخۆییەوە دروست کردووە. لایەنە تێوەگلاوەکان بریتین لە: ١. وەزارەتی نەوتی فیدراڵی و کۆمپانیای نەوتی باکوور (وەک لایەنی داواکار)، ٢. هێزە ئەمنییەکانی کەرکوک (وەک لایەنی جێبەجێکار)، ٣. دانیشتووانی کورد (وەک لایەنی زیانلێکەوتوو). ئەم ڕووداوە تەنها ڕەهەندی یاسایی نییە، بەڵکو کاریگەری ڕاستەوخۆی هەیە لەسەر دیمۆگرافیای ناوچەکە و سەقامگیری کۆمەڵایەتی، چونکە چۆڵکردنی گەڕەکێکی تەواو دەکرێت ببێتە هۆی سەرهەڵدانی ناڕەزایەتی جەماوەری و پێکدادان لەگەڵ هێزە ئەمنییەکان، ئەمەش لە کاتێکدایە کە دۆخی کەرکوک بەهۆی ململانێ سیاسییەکانەوە هەمیشە لەبارە بۆ تەقینەوە.
پاشخان: کێشەی زەوی و زار لە کەرکوک ڕەگێکی مێژوویی قووڵی هەیە کە دەگەڕێتەوە بۆ سیاسەتەکانی "تەعریب" پێش ساڵی ٢٠٠٣، کە تێیدا زەوی لە کورد و تورکمان دەسەنرایەوە و دەدرا بە کۆمپانیاکانی نەوت یان هۆزە عەرەبەکان. دوای پرۆسەی ئازادیی عێراق لە ٢٠٠٣، هەزاران خێزانی کورد گەڕانەوە بۆ ناوچەکانی خۆیان و لە زەوییە بەتاڵەکان یان ئەو شوێنانەی پێشتر هی خۆیان بووە نیشتەجێ بوون، بەڵام بەهۆی جێبەجێ نەکردنی ماددەی ١٤٠ی دەستوور، کێشەی تاپۆ و موڵکایەتی بە هەڵپەسێردراوی مایەوە. دوای ڕووداوەکانی ١٦ی ئۆکتۆبەری ٢٠١٧، هاوسەنگی هێز لە کەرکوک گۆڕا و حکومەتی فیدراڵی دەستی کردووەتەوە بە سەپاندنی دەسەڵاتی کۆمپانیا نەوتییەکان بەسەر ئەو زەوییانەی کە وەک موڵکی وەزارەتەکانی بەغدا ئەژمار دەکرێن، ئەمەش ساڵانە دەبێتە هۆی دروستبوونی گرژی لە گەڕەکەکانی وەک عەرەفە، پەنجە عەلی و ناوچەکانی تری دەوروبەری کێڵگە نەوتییەکان.
سەرچاوەکان: [#فەرهاد_بایز_نوێنەری_دانیشتووان #کۆمپانیای_نەوتی_باکوور #کەرکوک #کێشەی_موڵکایەتی]
