ناوەڕۆک: دەستەی پێوەرە بازرگانییە نیشتمانییەکان لە بەریتانیا (National Trading Standards) لە هۆشدارینامەیەکی فەرمیدا ڕایگەیاند کە تۆڕە تاوانکارییە ئەلیکترۆنییەکان لە قۆناغی بەکارهێنانی ئیمەیڵ و پەیامی کلاسیکی پڕ لە هەڵەی زمانەوانی و ڕێنووس تێپەڕیون، و بە شێوەیەکی بەرفراوان ڕوویان لە بەکارهێنانی تەکنەلۆجیای پێشکەوتووی زیرەکیی دەستکرد (Generative AI) کردووە بۆ ئەنجامدانی فێڵی ئاڵۆز و قەناعەتپێکەر بە مەبەستی ڕاوکردنی قوربانییەکان و دزینی پارە و زانیارییە داراییەکان.
بەپێی شیکارییە تەکنیکییەکانی دەستەکە، شێوازە سەرەکییەکانی ئەم جۆرە تاوانانە لە چەند ڕەهەندێکدا چڕبوونەتەوە:
١. دروستکردنی فرۆشگای وەهمیی زیرەک: بەکارهێنانی ئامرازەکانی زیرەکیی دەستکرد بۆ پەرەپێدانی پلاتفۆرمی بازرگانیی ئەلیکترۆنی و ماڵپەڕی ساختە کە هاوشێوەی بزنسە خۆماڵی یان خێزانییەکان دیزاین دەکرێن و بەرهەمی ناڕاستەقینە نمایش دەکەن تاوەکو متمانەی کڕیار بەدەستبهێنن.
٢. پەیامی ڕاوکردنی ورد (Spear Phishing): داڕشتنی پەیام و ئیمەیڵی تایبەتکراو بە بەکارهێنانی مۆدێلە زمانەوانییە گەورەکان (LLMs)، بە جۆرێک کە هیچ کەلێنێکی ڕێزمانی، زمانەوانی و پێکهاتەییی تێدا نابینرێتەوە و لێکۆڵینەوە لە بەڵگەنامەی ڕاستەقینە جیا ناکرێتەوە.
٣. تەکنەلۆجیای لاساییکردنەوەی دەنگ و دیپفەیک (Voice Cloning & Deepfake): کۆپیکردنی دەنگی ئەندامانی خێزان یان کەسانی ناسراو بە بەکارهێنانی کورتە تۆمارێکی دەنگی و دروستکردنی پەیوەندیی تەلەفۆنیی ساختە لە ژێر ناوی "باری لەناکاوی تەندروستی یان دارایی"، بۆ ناچارکردنی قوربانییەکان بە حەواڵەکردنی دەستبەجێی پارە.
لە بەرامبەردا، کۆمەڵەی پاراستنی بەکاربەران لە بەریتانیا (Which?) کۆمەڵێک ڕێنمایی ڕاگەیاندووە و جەخت دەکاتەوە کە بیستنی دەنگ یان تەنانەت بینینی کەسەکان لە پەیوەندیی ڤیدیۆییدا چیتر بەڵگەی سەدا سەد نین بۆ دڵنیابوون لە ناسنامە. ڕێکخراوەکە داوا دەکات هاووڵاتییان پەنا بۆ ڕێکاری "پشکنینی دەرەکی" ببەن (پەیوەندیکردنەوە بە کەسەکە لە ڕێگەی ژمارەیەکی دیکەوە)، بە وردی ناونیشانی ئەلیکترۆنی (URL) و مۆڵەتی فرۆشگاکان بپشکنن، و بە هیچ شێوەیەک نەکەونە ژێر گوشاری دەروونیی "بڕیاردانی بەپەلە" کە تاوانباران بۆ دەستکەوتنی خێرای دراو بەکاری دەهێنن.
پاشخان: بەهۆی بەردەستبوونی ئامرازە بازرگانی و خۆڕاییەکانی زیرەکیی دەستکرد و پێشکەوتنی مۆدێلەکانی فێربوونی قووڵ لە چەند ساڵی ڕابردوودا، تێچوو و ئاستەنگی تەکنیکیی ئەنجامدانی هێرشە سایبەرییەکان بۆ سەر بەکاربەران بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزیوە. بەریتانیا یەکێکە لەو وڵاتانەی کە ساڵانە بە ملیۆنان پاوەند زیانی دارایی بەهۆی فێڵی ناسراو بە (Authorized Push Payment - APP Scam) لێدەکەوێتەوە. دەسەڵاتدارانی بەریتانیا و دامەزراوە داراییەکان لە هەوڵی دانانی یاسای نوێدان بۆ ناچارکردنی بانکەکان و کۆمپانیا تەکنەلۆجییەکان بە گرتنەبەری ڕێکاری توند و قەرەبووکردنەوەی قوربانییانی ئەم جۆرە ساختەکارییە نوێیانە.
سەرچاوەکان:
#دەستەی_پێوەرە_بازرگانییە_نیشتمانییەکان_لە_بەریتانیا #ڕاپۆرتی_فەرمی
#ڕێکخراوی_پاراستنی_بەکاربەران_Which #ئاسایشی_دیجیتاڵی_و_سایبەری
