ناوەڕۆک: شەوی ڕابردوو لە گەڕەکی "شەریکە تاریق" لە شاری کەرکووک، ڕووداوێکی توندوتیژیی خێزانیی کوشندە تۆمارکرا کە تێیدا ژنێکی تەمەن ١٧ ساڵ بە ناوی (ن.م) بەهۆی ڕێژەیەکی بەرزی سوتاوییەوە گەیەندراوەتە نەخۆشخانە و دواتر گیانی لەدەستداوە. بەپێی زانیارییە وردەکان، قوربانییەکە پێش کۆچی دوایی، لە وتەیەکدا کە وەک بەڵگەی یاسایی (Dying Declaration) تۆمارکراوە، بە ڕوونی هاوسەرەکەی تۆمەتبار کردووە بەوەی کە بە "نەوت" جەستەی سوتاندووە. ئەم دانپێدانانەی پێش مردن بووەتە بنەمای سەرەکی بۆ جوڵاندنی هێزە ئەمنییەکان، کە دەستبەجێ هاوسەرەکەیان دەستگیرکردووە. پزیشکانی نەخۆشخانەکە ئاماژەیان بەوە کردووە کە ڕێژەی سوتاوییەکە هێندە بەرز و سەخت بووە کە هەوڵە پزیشکییەکان بۆ ڕزگارکردنی ژیانی بێئەنجام بوون. لە ئێستادا تۆمەتبارەکە لە ژێر لێکۆڵینەوەدایە و دۆسیەی یاسایی بۆ کراوەتەوە تاوەکو پاڵنەرەکانی ئەم تاوانە و وردەکاریی کێشە خێزانییەکانی نێوانیان ئاشکرا بکرێت. ئەم ڕووداوە نیشاندەری بەردەوامیی دیاردەی توندوتیژیی جێندەرییە کە تێیدا "سووتان" وەک یەکێک لە شێوازە دڕندەکانی کوشتن یان ناچارکردن بە خۆکوشتنی ژنان لە کۆمەڵگەدا بەکاردێت. لایەنی تێوەگلاو لەم دۆسیەیەدا هاوسەری قوربانییەکەیە و لێکۆڵینەوەکان لەژێر چاودێری دادوەری لێکۆڵینەوەی کەرکووک بەردەوامن.
پاشخان: شاری کەرکووک و ناوچەکانی دیکەی عێراق لە ساڵانی ڕابردوودا شاهیدی بەرزبوونەوەی ئاستی توندوتیژیی خێزانی بوون، کە زۆرجار بەهۆی کێشەی کۆمەڵایەتی، ئابووری یان نەریتییەوە ڕوودەدەن. پرسی هاوسەرگیریی پێشوەختە (Minor Marriage) کە لەم کەیسەدا دەردەکەوێت (قوربانییەکە ١٧ ساڵە)، وەک یەکێک لە هۆکارە سەرەکییەکانی ناسەقامگیریی خێزانی و زیادبوونی توندوتیژی هەژمار دەکرێت. سەرەڕای هەوڵەکان بۆ پەسەندکردنی یاسای بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژیی خێزانی لە پەرلەمانی عێراق، هێشتا کۆسپە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان ڕێگرن، ئەمەش وایکردووە زۆرجار ئەم کەیسانە لە چوارچێوەی یاسای سزادانی گشتیدا مامەڵەیان لەگەڵ بکرێت. هەبوونی سکاڵای یاسایی و گەواهی خودی قوربانییەکە پێش گیانلەدەستدانی، دەگمەنییەک و هێزێکی یاسایی زیاتر بەم دۆسیەیە دەبەخشێت بۆ ئەوەی بکەرەکەی لە سزا ڕانەکات.
سەرچاوەکان: [#سەرچاوەی_ئەمنی #پۆلیسی_کەرکووک]
