ناوەڕۆک: لە چوارچێوەی ستراتیژی پاراستنی ئاسایشی ئاو و ڕێگریکردن لە بەفیڕۆچوونی سامانی ئاوی شیرین، بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی ئاو و ئاوەڕۆی هەرێمی کوردستان قۆناغێکی نوێی ڕێکخستنی کەرتی ئاوی ڕاگەیاند. بەپێی لێدوانی ئاری ئەحمەد، بەڕێوەبەری گشتیی ئاو و ئاوەڕۆ بۆ کەناڵی ئاڤا، بڕیار دراوە لەمەودوا پێوەری ئاو بۆ نزیکەی دوو هەزار گوندی دەرەوەی شارەکان و ١٠٠ کۆمەڵگەی نیشتەجێبوونی هاوچەرخ (سیتییەکان) ببەسترێت، کە پێکەوە نزیکەی ٣٠٠ هەزار هاوبەشی نوێ لەخۆدەگرن و جێبەجێکردنیشی ماوەی دوو بۆ سێ ساڵ دەخایەنێت. یەکێک لە دەرەنجامە ژینگەییە سەرەکییەکانی ئەم هەنگاوە، کوژاندنەوە و داخستنی زۆرینەی ٥٠٠ بیری ئیرتیوازیی قووڵە لەنێو سیتییەکان کە پێشتر گوشارێکی توندیان لەسەر ئاوی ژێرزەوی دروست کردبوو. لە ڕووی ئامارییەوە، پڕۆسەی بەستنی پێوەر کە لە ساڵی ٢٠١٥ـەوە دەستی پێکردووە، تا ئێستا توانیویەتی لەکۆی یەک ملیۆن و ٢٠٠ هەزار هاوبەش، یەک ملیۆن و ٩٠ هەزار هاوبەش (٩١٪) بگرێتەوە، و بە تەواوبوونی پڕۆژە نوێیەکە کۆی ژمارەی هاوبەشان لە هەرێم دەگاتە نزیکەی یەک ملیۆن و ٥٠٠ هەزار هاوبەش.
لە ڕووی داراییەوە، تێکڕای خەرجیی مانگانەی هەر ماڵێک دوای بەستنی پێوەر لە نێوان ١٠ بۆ ١٢ هەزار دینار دەبێت، کە بەپێی شێوازی پلەبەندی (شەریحە) ئەژمار دەکرێت:
٥ مەتر سێجای یەکەم: هەر مەترێک بە ٥٠ دینار
١٠ مەتر سێجای دووەم: هەر مەترێک بە ١٥٠ دینار
١٥ مەتر سێجای سێیەم: هەر مەترێک بە ٣٠٠ دینار
٣٠ مەتر سێجای چوارەم: هەر مەترێک بە ٤٥٠ دینار
تا ئاستی ٦٠ مەتر سێجا: هەر مەترێک بە ٤٥٠ دینار
لە سەرووی ٦٠ مەتر سێجاوە: هەر مەترێک بە ٦٠٠ دینار
ئەو ماڵانەی بەبێ پلان ئاو خەرج دەکەن زۆرترین بڕی پسوولەکەیان دەگاتە ٤٥ هەزار دینار (کە تەنیا ٢٪ی بەکارهێنەران پێکدەهێنن)، لە کاتێکدا بۆ گوندەکان نرخەکە بە شێوەیەکی سیمبولی و جێگیر تەنیا پێنج هەزار دینار دیاری کراوە. هاوکات لەسەر ئاستی بەکاربردنی ناوماڵ، فەرمان کراوە کە پێویستە سەرجەم ماڵەکانی هەرێمی کوردستان تەوافەی تەنکی ببەستن (کە تێچووەکەی نزیکەی پێنج هەزار دینارە) تاوەکو ڕێگری لە ڕژانی ئاو لە سەربانەکاندا بکرێت؛ لەم چوارچێوەیەدا لە داهاتوویەکی نزیکدا تیمەکانی پشکنین دەستبەکار دەبن و ئەو ماڵانەی سەرپێچی بکەن و تەوافە نەبەستن، بە بڕی ٥٠ هەزار دینار سزای دارایی دەدرێن.
پاشخان: هەرێمی کوردستان و عێراق بەدەست قەیرانێکی قووڵی وشکەساڵی، کەمبوونەوەی دابارین و دابەزینی ئاستی ئاوی ڕووبارە سەرەکییەکان بەهۆی بەنداوەکانی وڵاتانی دراوسێوە دەناڵێنن، ئەمەش وایکردووە ئاوی ژێرزەوی ڕووبەڕووی مەترسیی دابەزینی خێرای ئاستی ئاوپێڕ بێتەوە. پڕۆژەی پێوەری ئاو لە ساڵی ٢٠١٥ لەلایەن حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە بە ئامانجی سنوردانان بۆ بەفیڕۆچوونی ئاوی پاکی پاڵێوراو و کەمکردنەوەی خەرجیی پاڵپشتیی دارایی دەستی پێکرد، هەرچەندە لە ساڵانی سەرەتادا بەهۆی کێشەی تەکنیکی و ناڕەزایەتیی هاووڵاتییانەوە ڕووبەڕووی ئاستەنگ بووەوە. گەشەسەندنی خێرای شارنشینی و دروستبوونی سەدان کۆمەڵگەی نیشتەجێبوونی کەرتی تایبەت (سیتییەکان) لە دەرەوەی تۆڕی نیشتمانی، بووە هۆی لێدانی هەڕەمەکی و بێشوماری بیرە قووڵەکان؛ بەم هۆیەوە وەزارەتی شارەوانی پەنای بردووەتە بەر گشتگیرکردنی پێوەر و بەکارهێنانی میکانیزمی باج و سزای دارایی وەک ئامرازێکی ڕێگریکردن لە زیادەڕۆیی و بەڕێوەبردنی خواست لەسەر ئاو.
سەرچاوەکان: #بەڕێوەبەرایەتیی_گشتیی_ئاو_و_ئاوەڕۆ#ڕاگەیەندراوی_فەرمی
